One Hundred and Sixty Years

٢٧۶ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ ﺍﻳﻨﮑﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﻤﺎﻣﻰ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺣﻴﺎﺗﻰ ﮐﺸﻮﺭ ﺗﻘﺮﻳﺒﴼ ﺑﻪ ﺭﺍﻳﮕﺎﻥ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﻳﮏ ﺷﺮﮐﺖ ﺧﺎﺭﺟﻰ ﮔﺬﺍﺭﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﻣﻰ ﻧﻮﻳﺴﺪ : ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺷﺎﻩ ﺷﺎﻫﺎﻥ، ﻇﻞ ﺍﻟﻠﻪ، ﺑﺪﻭﻥ ﻫﻴﭽﮕﻮﻧﻪ ﻓﺸﺎﺭﻯ ﺍﺯ ﺳﻮﻯ ﻗﺪﺭﺕ ﻫﺎﻯ ﺧﺎﺭﺟﻰ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﮐﻤﺘﺮﻳﻦ ﺩﺧﺎﻟﺘﻰ ﺍﺯ ﻃﺮﻑ ﺳﻔﺎﺭﺕ ﺍﻧﮕﻠﻴﺲ ﺗﻤﺎﻣﻰ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﮐﺸﻮﺭ ﻓﻘﻴﺮ ﻭ ﺍﺯ ﻫﻢ ﭘﺎﺷﻴﺪﮤ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﻔﺖ ﺑﻪ ﺑﺎﺯﺭﮔﺎﻧﻰ ﺣﺮﻳﺺ ﻭ ﭘﺸﺖ ﻫﻢ ﺍﻧﺪﺍﺯ ﮐﻪ ﺷﻬﺮﺕ ﺧﻮﺑﻰ ﻫﻢ ﻧﺪﺍﺷﺖ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﮐﺮﺩ . ﻭﻯ ﺩﺭ ﺍﺯﺍﻯ ﻣﺒﺎﻟﻐﻰ ﻧﺎﭼﻴﺰ ﮐﻪ ﺣﺘّﻰ ﮐﻔﺎﻑ ﺧﺮﺝ ﺩﺭﺑﺎﺭﺵ ﺭﺍ ﻫﻢ ﻧﻤﻰ ﺩﺍﺩ ﺑﺪﻭﻥ ﮐﻮﭼﮑﺘﺮﻳﻦ ﺗﺄﻣّﻠﻰ ﺛﺮﻭﺕ ﻧﺴﻞ ﻫﺎﻯ ﺁﺗﻰ ﮐﺸﻮﺭﺵ ﺭﺍ ﻓﺮﻭﺧﺖ ﺟﻤ . ﻼﺕ ﺯﻳﺒﺎﻯ ﺍﻳﻦ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﻣﺜﻞ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﺛﻤﺮﮤ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺍﺭﻭﭘﺎﺋﻴﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺗﻈﺎﻫﺮ ﺑﻪ ﺭﻓﺎﻩ ﻭ ﺁﺳﺎﻳﺶ ﺭﻋﻴّ ﺘﺶ ﺍﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﺷﺎﻩ ﻓﺎﺳﺪ ﻭ ﻭﺯﺍﺭﻯ ﻣﺜﻞ ﺧﻮﺩ ﻓﺎﺳﺪﺵ ﺭﺍ ﺯﻧﻨﺪﻩ ﺗﺮ ﻣﻰ ﮐﺮﺩ ﭼﺮﺍ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺣﺮﺹ ﺧﻴﺎﻧﺘﮑﺎﺭﺍﻧﮥ ﺍﻳ ﺸﺎﻥ ﺭﻧﮓ ﺩﻭﺭﻭﺋﻰ ﻧﻴﺰ ﻣﻰ ). ﺯﺩ ﺗﺮﺟﻤﻪ ( (Kazemzadeh 1968:108 ) ﻭﻗﺘﻰ ﺩﻋﻮﺍﻯ ﺍﻳﺮﺍ ﻥ ﻭ ﮐﻤﭙﺎﻧﻰ ﻣﺰﺑﻮﺭ ﺑﺎﻻ ﮔﺮﻓﺖ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ﺧﺎﻥ ﻣﺸﻴﺮﺍﻟﺪﻭﻟﻪ ﺩﺭ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺘﻰ ﺭﺳﻤﻰ ﺣﻘّ ﺎﻧﻴﺖ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﻯ ﺭﺩّ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﺑﺮ . ﺷﻤﺮﺩ ﺩﮐﺘﺮ ﮐﺎﻇﻢ ﺯﺍﺩﻩ ﺍﻳﻦ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﻣﻰ ﻧﻮﻳﺴﺪ : ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ﺧﺎﻥ ﺁﻧﭽﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﺻﺪﺍﻗﺖ ﺑﻬﺮﻩ ﻧﺪﺍﺷﺖ . ﺍﻳﻦ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺍﺯ ﺍﺷﺘﻴﺎﻗﻰ ﮐﻪ ﺷﺎﻩ ﻭ ﻭﺯﺭﺍﻳﺶ ﺑ ﻪ ﺑﺴﺘﻦ ﻫﺮ ﻧﻮﻉ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻯ ﺑﺎ ﻫﺮ ﮐﺴﻰ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺣﺮﻓﻰ ﺑﻪ ﻣﻴﺎﻥ ﻧﻤﻰ ﺁﻭﺭﺩ . ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﺭﺷﻮﻩ ﻫﺎﻯ ﮐﻼﻧﻰ ﮐﻪ ﺧﻮﺩ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﺣﺴﻴﻦ ﺧﺎﻥ، ﻣﺤﺴﻦ ﺧﺎﻥ ﻣﻌﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻠﮑﻢ ﺧﺎﻥ ﻭ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻧﻴﺰ ﺳﺎﮐﺖ ﺑﻮﺩ . ) ﺗﺮﺟﻤﻪ ( (Kazemzadeh: 1968: 128) ﺑﺪﻳﻨﺘﺮﺗﻴﺐ ﺩﮐﺘﺮ ﮐﺎﻇﻢ ﺯﺍﺩﻩ ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍ ﺩ ﺑﻪ ﺳﻪ ﻣﻄﻠﺐ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻰ : ﮐﻨﺪ ﻋﺪﻡ ﺩﺧﺎﻟﺖ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﻧﮕﻠﻴﺲ ﺩﺭ ﻣﺬﺍﮐﺮﺍﺕ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺑﺴﺘﻦ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ؛ ﺣﺮﺹ ﺧﻴﺎﻧﺘﮑﺎﺭﺍﻧﻪ ﺷﺎﻩ ﻭ ﻭﺯﺭﺍﻳﺶ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺷﺨﺼﻰ ﺧﻮﺩ ؛ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺴﺘﻦ ﻫﺮ ﻧﻮﻉ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻯ ﺑﺎ ﻫﺮ ﮐﺴﻰ ﺑﺪﻭﻥ ﺁﻧﮑﻪ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﮐﺸﻮﺭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ . ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻭ ﺍﺳﻨﺎﺩ ﻓﺮﺍﻭﺍﻧﻰ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻗﺎﺟﺎﺭ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﺍﺳﺖ ﺣﺮﺹ ﻣﺄﻣﻮﺭﻳﻦ ﺩﻭﻟﺖ ﻭ ﻭﺯﺭﺍء ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻧﺪﻭﺧﺘﻦ ﻣﺎﻝ ﭘﻮﺷﻴﺪﻩ ﻧﻤﻰ . ﺩﺍﺭﺩ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺭﺷﻮﻩ ﺩﺭ ﻟﺒﺎﺱ