One Hundred and Sixty Years

٢٧٧ ﭘﻴﺸﮑﺶ » ﺗﻌﺎﺭﻑ» ﻳﺎ « « ﮐﺎﺭﻯ ﻋﺎﺩﻯ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺳﻄﻮﺡ ﺑﺎﻻﻯ ﻣﻤﻠﮑﺘﻰ ﺍﺯ ﺷﺎﻩ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺭﻭﺍﺝ ﺩﺍﺷﺖ . ﺍﺯ ﮐﺴﺎﻧﻰ ﮐﻪ ﺩﺳﺖ ﺍﻧﺪﺭ ﮐﺎﺭ ﺑﺴﺘﻦ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻫﺎﻯ ﺧﺎﺭﺟﻰ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﻠﮑﻢ ﺧ ﺎﻥ ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﺴﻦ ﺧﺎﻥ ﻣﻌﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﻭﺯﻳﺮ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻟﻨﺪﻥ ﻧﺎﻡ ﺑﺮﺩ ﮐﻪ ﮐﺎﺭﺷﺎﻥ ﺩﻻﻟﻰ ﻧﺰﺩ ﮐﻤﭙﺎﻧﻰ ﻫﺎﻯ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺍﺭﻭﭘﺎﻳﻰ ﺑﺎ ﺳﻮء ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻣﻘﺎﻡ ﺩﻭﻟﺘﻴﺸﺎﻥ ﺑﻮﺩ . ﺍﻳﻨﺎﻥ ﭼﻨﻴﻦ ﻭﺍﻧﻤﻮﺩ ﻣﻰ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻋﻼﻗﻪ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺭﺍﻩ ﺁﻫﻦ ﻳﺎ ﺍﺳﺘﺨﺮﺍﺝ ﻣﻌﺎﺩﻥ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﭘﺲ ﺍﺯ ﻣﺬﺍﮐﺮﺍ ﺗﻰ ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﺟﺪّ ﻯ، ﻭ ﺑﺎ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺣﻖ ﺩﻻﻟﻰ ﮐﻼﻥ، ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﮤ ﮐﻤﭙﺎﻧﻰ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺳﻔﺎﺭﺵ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎﻳﻰ ﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻰ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻧﺪ . ﻣﺄﻣﻮﺭ ﻣﺰﺑﻮﺭ ﺍﮔﺮ ﻫﺸﻴﺎﺭ ﺑﻮﺩ ﺑﺰﻭﺩﻯ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﺩﺭ ﻣﻰ ﻳﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﮐﺴﻰ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺭﺍ . ﮔﻴﺮﺩ ﻯ ﻧﻤﻰ ﺟﺪّ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺳﺎﺩﻩ ﻟﻮﺡ ﺑﻮﺩ ﺁﻧﺠﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﺒﺎﻟﻐﻰ ﻣﺘﻌﻬّ ﺷﺪ ﺪ ﻣﻰ ﻭ ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺳﺖ ﺍﺯ ﭘﺎ ﺩﺭﺍﺯﺗﺮ ﺑﻪ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﺑﺎﺯ ﻣﻰ . ﮔﺸﺖ ﻳﮏ ﻧﻤﻮﻧﮥ ﺁﻥ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻯ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﺴﻦ ﺧﺎﻥ ﻣﻌﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﺑﺎ ﺩﮐﺘﺮ ﺍﺳﺘﺮﻭﺑﺮﮒ Strouberg ﺍﻫﻞ ﭘﺮﻭﺱ ﺑﺮﺍﻯ ﺍﺣﺪﺍﺙ ﺭﺍﻩ ﺁﻫﻦ ﺗ ﻬﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﺣﻀﺮ ﺕ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻈﻴﻢ ﺑﺴﺖ . ﺍﻣّﺎ ﺩﮐﺘﺮ ﺍﺳﺘﺮ ﻭﺑﺮﮒ ﮐﻪ ﺷﺮﮐﺖ ﻣﻌﺘﺒﺮﻯ ﺩﺍﺷﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺭﻭﻣﺎﻧﻰ ﺭﺍﻩ ﺁﻫﻦ ﺍﺣﺪﺍﺙ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺧﻴﻠﻰ ﺯﻭﺩ ﺑﻪ ﺑﻰ ﺣﺎﺻﻠﻰ ﮐﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﭘﻰ ﺑﺮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ۴۰۰۰ ﻟﻴﺮﻩ ﺑﻪ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﺴﻦ ﺧﺎﻥ ﻣﻌﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﺭﺍ ﻟﻐﻮ ﮐﺮﺩ . ﭼﻨﻴﻦ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺗﻰ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻭﺯﻳﺮ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺍﻧﮕﻠﻴﺲ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ، ﭼﺎﺭﻟﺰ ﺍﻟﻴﺴﻮﻥ، Charles Alison ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۸۷۱ ﺩﻭﻟﺖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﮔﺎﻩ ﺑﻪ ﮔﺎﻩ ﻋﻼﻗ ﻪ ﺑﻪ ﮐﺸﻴﺪﻥ ﺧﻂ ﺁﻫﻦ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻰ ﺩﻫﻨﺪ ﻭﻟﻰ ﺍﻳﻦ ﮐﺎﺭ ﺩﺭ ﺍﺻﻞ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﺍﻯ ﺑﺮﺍﻯ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﮤ ﻭﺯﺭﺍﻯ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻭ ﺩﻻّﻻﻥ ﺁﻥ ﺪ ﺑﺎﺷ ﻫﺎ ﻣﻰ (Kazemzadeh 1968: 102-3) . ﺩﺭ ﻣﻮﺭﺩ ﻫﻤﻴﻦ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﺭﻭﻳﺘﺮ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻣﺤﺴﻦ ﺧﺎﻥ ﻣﻌﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﮏ ﻭﺯﻳﺮ ﻣﺨﺘﺎﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻟﻨﺪﻥ ﻣﺒﻠﻎ ۲۰ ﻫﺰﺍﺭ ﻟﻴﺮﻩ ﺍﺯ ﺭﻭﻳﺘﺮ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺭﻭﻳﺘﺮ ﺍﻭ ﻭ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺭﺍ ﮐﻪ ﮐﺎﺭﻣﻨﺪ ﺳﻔﺎﺭﺕ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻟﻨﺪﻥ ﺑﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺁﺗﻰ ﮐﻤﭙﺎﻧﻰ ﻧﻴﺰ ﺷﺮﻳﮏ ﻧﻤﻮﺩ . ﺿﻤﻨﴼ ﻗﺮﺍﺭ ﺑﻮﺩ ﺭﻭﻳﺘﺮ ﺩﺭ ﺳﻔﺮ ﺷﺎﻩ ﺑﻪ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﻣﺒﻠﻎ ۲۰۰ ﻫﺰﺍﺭ ﻟﻴﺮﻩ ﺩﺭ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﻫﺎﻯ ﺑﺰﺭﮒ ﺑﻪ ﺗﺪﺭﻳﺞ ﺑﻪ ﺷﺎﻩ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﺩ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﺭﺝ ﺳﻔﺮ ﻫﻤﺎﻳﻮﻧﻰ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻫﺎﻧﺶ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺍﺯﺍﻯ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺍﻳ ﺮﺍﻥ ﺭﻳﺎﻝ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ . ﺩﺍﺭﺩ ﺍﻣّﺎ ﺭﻭﻳﺘﺮ ﻓﻘﻂ ۲۰ ﻫﺰﺍﺭ ﻟﻴﺮﻩ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﻭ ﻣﺸﻴﺮﺍﻟﺪﻭﻟﻪ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﻔﺮ ﺷﺎﻩ ﺩﭼﺎﺭ ﮔﺮﻓﺘﺎﺭﻯ ﻫﺎﻯ ﻧﺎﺷﻰ ﺍﺯ ﺑﻰ ﭘﻮﻟﻰ ﻧﻤﻮﺩ Kazemzadeh 1968: 127) .( ﺁﺩﻣﻴّﺖ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﮐﺘﺎﺏ ﺧﻮﺩ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﻋﺪﻡ ﺩﺧﺎﻟﺖ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﻧﮕﻠﻴﺲ ﺩﺭ ﺑﺴﺘﻦ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ