جایگاه فیلسوفان: در کنار مستبدان یا در برابر آنان؟
رایان هالیدی
آیا نیت خدمت به کشور، خدمت به حاکمان مستبد کشور را توجیه میکند؟ این سؤال نه فقط برای نخبگان امروز، بلکه حتی برای فلاسفه یونان باستان هم مطرح بوده است.
آیا نیت خدمت به کشور، خدمت به حاکمان مستبد کشور را توجیه میکند؟ این سؤال نه فقط برای نخبگان امروز، بلکه حتی برای فلاسفه یونان باستان هم مطرح بوده است.
دستیابی زنان به «حق رأی» در دورهی شاه، از بسیاری جهات، محصول دههها تلاش جنبش زنان ایران بود. برخوردار شدن زنان از حق رأی راه را برای تصویب قوانین دیگری به نفع زنان نیز باز کرد. با انقلاب اسلامی، قوانینی که در پی حق رأی زنان برقرار شده بود از بین رفت، اما زنان از اصل حق رأی محروم نشدند: «حق رأی»، در کنار «حق آموزش»، از ماندگارترین دستاوردهای جنبش زنان ایران بود.
به تازگی دو نمایشگاه، یکی در مجموعه موزههای هنر هاروارد و دیگری در نئوگالری نیویورک، برگزار شده است. هدف از برگزاری این نمایشگاهها ارائهی تصویرهایی از مواجهه با وضعیت موجود و پیشبینی فجایعِ آینده در آثاری است که در دوران ظهور و سقوط نازیها در آلمان خلق شدهاند، آثاری که از احساسات خالقان آنها دربارهی آن دوران پرده بر میدارند.
طراح: پیمان میرزایی
راههای متعددی برای توضیح علت محبوبیت اردوغان در بین مردم ترکیه وجود دارد. از شکوفایی اقتصادی کشور در دوران او گرفته تا احساس قربانی بودن خودش و طرفداران سنتیاش. اما چهرهی کاریزماتیک و حتی قهرمانگون او نیز در به قدرت رسیدنش به عنوان رئیس جمهور ترکیه نقش دارد: اردوغان خود را حامی ستمدیدگان در برابر ستمگران معرفی میکند.
اگر بحث را تا اینجا دنبال کرده باشید، ممکن است بپرسید: چرا پوپولیستها در پی تغییر نظام نیستند؟ اگر واقعاً به حرف خود عقیده دارند و خود را یگانه نمایندهی مشروع مردم میدانند، چرا کلاً از انتخابات صرف نظر نمیکنند؟ اگر دیگر مدعیانِ قدرت همگی نامشروع اند، چرا آنها را کاملاً از بازی سیاسی کنار نمیگذارند؟
مادهی بیجان به خودی خود هدفی را دنبال نمیکند، در حالی که زندگی پیوسته در تکاپو است. این ویژگی «زندگی» را به موضوعی پیچیده برای علوم فیزیک و شیمی تبدیل میکند. آیا موجود زنده، به عنوان موضوع تحقیق زیستشناسی، میتواند تابع قوانین طبیعی در علوم فیزیک و شیمی باشد؟
طراح: شاهرخ حیدری
نگاهی به روند تدوین و تصویب «قانون حمایت خانواده» در مجلس ایران نشان میدهد که فعالان زن، با غنیمت شمردن گرایش حکومت پهلوی به تجدد و توسعه، توانستند از ظرفیتهای موجود برای انجام اصلاحات به نفع زنان بهرهبرداری کنند. «قانون حمایت خانواده»، با همهی کاستیهای آن، پیشروترین قانون در حمایت از حقوق زنان در طول تاریخ معاصر ایران بود. این قانون چند ماه پس از انقلاب اسلامی لغو شد.
شما محق هستید هر عقیدهای که میخواهید داشته باشید. اما عقاید شما، درست مانند عقاید من، میتوانند در معرض انتقاد و وارسی قرار گیرند. «آزادی عقیده» و «حقِ داشتنِ عقیده» به این معنی نیست که دیگران حق ندارند عقیدهی ما را زیر سؤال ببرند و یا آن را نادرست و زیانبار بشمارند.
ازدواجِ کودک، خشونت و آزار جنسی است و در بسیاری از جوامع دنیا بر خلاف قانون. اما در ایران آمار ازدواج زیر سن بلوغ به صدها و گاه هزارها در سال میرسد.
طراح: شاهرخ حیدری
تصور میشود که پوپولیستها پس از به قدرت رسیدن، در مواجهه با مشکلات بنیادی، ناکام میمانند و در نهایت قادر به حکمرانیِ موفق نخواهند بود. اما این تصور نادرستی است. رهبران پوپولیست، با اتکای انحصاری به احزاب زیر نظر خود، به مستعمرهسازی حکومت، حامیپروری تودهای، و قانونگراییِ تبعیضآمیز روی میآورند، جامعهی مدنی را محدود میکنند، و دولت را به حکومتِ حزب پوپولیستی تقلیل میدهند.
یک قرن است که دولت ترکیه «هویت ملی» قاطعی را بر شهروندانش تحمیل کرده است، هویتی که قومیت را نادیده میگیرد و به ترکِ «خالص» بودن ارزش میگذارد. اما ترکها تنوع قومیتی خود را درک کردهاند، و ایدهی «پاکی نژادی» که دولت آن را ساخته و تحمیل کرده بود، در حال فروپاشی است.
آیا عشق کور است؟ آیا عشق نیز مثل هر سال چهار فصل دارد؟ آیا وفاداری به معشوق با وفاداری به خود ناسازگار است؟ پس از بیوفایی چگونه میتوان اعتماد ازدسترفته را بازیافت و به رابطهی عاشقانه ادامه داد؟ رابطهی عاشقانه چقدر حاصل خیالپردازی است؟ ده فیلمی که در ماههای اخیر در جشنوارههای جهانی درخشیدهاند به این پرسشها و چند سؤال دیگر میپردازند.
«توئیتر» یکی از شبکههای اجتماعی بسیار پرمخاطب و به شدت اثرگذار در چند سال اخیر بوده است. کاربران بسیار زیادی در سراسر دنیا «توئیت»های خودشان را از طریق این رسانه منتشر میکنند. این شبکهی ارتباطی با چه هدفی به وجود آمد، و هدف کاربران از توئیت کردن چیست؟
اولین بار بود که میشنیدم زنهایی از طوایف و روستاهای عربنشین خوزستان، بی هیچ چشمداشت مالی و منفعت معنوی، بی آن که حتی رضایتشان را جلب کرده باشند، به تشخیص بزرگان طایفه و خانواده برای دیگر عضو عقیم و ذکور فامیل، که معمولاً از اعضای خانوادهی شوهر است، فرزندآوری میکنند.
میلیونها زن به تنهایی بچههایشان را در کشور جنگزدهی افغانستان بزرگ میکنند، ولی داستان زندگی آنها به ندرت در رسانهها بازگو شده است. کیانا حائری، عکاس ایرانی، تلاش و قدرت این زنان را در عکسهای خود به نمایش میگذارد.
در دهههای آخر دوران شاه، فعالیتهای «سازمان زنان» نقش تعیینکنندهای در سرنوشت جنبش زنان ایران داشت. این سازمان، به ریاست اشرف پهلوی، تشکلهای مستقل زنان را زیر پوشش خود گرفت و فعالیت در زمینهی حقوق زنان را به انحصار نهادهای دولتی در آورد. «سازمان زنان» دستاوردهای مهمی، به ویژه در زمینهی اصلاح قوانین به نفع زنان، داشت اما وابسته بودن آن به دولت و دربار اسباب روگردانی اکثریت زنان از این سازمان شد.
برخلاف آنچه در ظاهر به نظر میرسد، پوپولیستها رهبرانی شبیه دیگر سیاستمداران نیستند. احزاب زیر نظر آنها نیز تفاوتهای مهمی با دیگر احزاب سیاسی دارند. یک رهبر پوپولیست چه ویژگیهایی دارد و چگونه یک حزب پوپولیستی را برای دستیابی به پیروزی انتخاباتی هدایت میکند؟
اندیشههای ایوان ایلین، فیلسوف سیاسی و متفکر دینی روسی، در روزگار خودش چندان اثرگذار نبودند. اما با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و از هم پاشیدن ایدئولوژی کمونیسم، آموزههای ایلین در باب اقتدارگرایی، میهنپرستی، و جایگاه ویژه ملت روسیه مورد توجه گستردهی حاکمان این کشور، و به ویژه شخص ولادیمیر پوتین، قرار گرفته است. ایلین چه افکاری در سر داشت، و چرا تا به این حد به آموزههای او استناد میشود؟
در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۷، آلیسا میلانو (هنرپیشهی زن آمریکایی) توئیتی فرستاد که زنان را تشویق میکرد تا تجربیاتشان را دربارهی توهین و آزار جنسی با عبارت «منهم»، رک و بیپرده، به گوش برسانند. یک شبه، رسانههای اجتماعی در گوشه و کنار جهان از هشتگ منهم لبریز شد. در پایان روز، جنبشهای مشابهی به زبانهای مختلف، از جمله عربی، فارسی، فرانسه، هندو، و اسپانیایی به وقوع پیوسته بود.
آناستازیا تیلور-لیند، عکاس خبری سرشناس، به بنگلادش رفته است تا در تهیهی مستندی دربارهی آوارگان و پناهجویان روهینگیا همکاری کند: مردمی که از خشونتها و آزارها در کشورشان میانمار گریختهاند و به کشور همسایه پناه بردهاند.
امروز، پس از پنجاه سال و به رسم هر سال، خیابانهای آتلانتا مملو از ستایندگان مارتین لوتر کینگ بود که در زادگاهش دور هم جمع شدند تا یادش را گرامی بدارند. او که در زمان قتلش تنها 39 سال داشت چند روز بعد از مرگش در همین شهر به خاک سپرده شد.
پدر و مادر من، پس از این که در سال ۲۰۱۳ از جنگ سوریه فرار کردند و وارد مصر شدند، با تمام توان کوشیدند تا زندگی سابق خود را بازآفرینی کنند. مادرم، یک زن خانهدار و آشپزی تمامعیار، اتاق پذیرایی خانهی جدید در قاهره را به شکلی چید تا شبیه اتاق پذیرایی قبلیمان در دمشق شود.