یکرنگی ملی
«جامعه ایرانی ترکیبی از اقوام، ادیان، مذاهب و گروههایی با تفکرات و سلیقههای متفاوت است.»
از مقدمهی برنامهی حسن روحانی برای دولت دوازدهم
«جامعه ایرانی ترکیبی از اقوام، ادیان، مذاهب و گروههایی با تفکرات و سلیقههای متفاوت است.»
از مقدمهی برنامهی حسن روحانی برای دولت دوازدهم
طراح: شاهرخ حیدری
جنگ در سوریه تاکنون صدها هزار قربانی گرفته و ویرانیهای هولناکی به بار آورده است. تصاویر این فجایع را گزارشگران و خبرنگاران خارجی به طور گسترده در رسانههای سراسر دنیا منتشر کردهاند. اما از همه دردناکتر و تکاندهندهتر تصاویری است که خود سوریها ثبت کردهاند.
اولین بار یکی از دوستانم موضوع مهاجرت سازمانیافتهی شیرازیها به زنگبار در هزار سال پیش را برایم تعریف کرد. دوستم برای انجام یک پروژهی فرهنگی به تانزانیا و جزیرهی زنگبار سفر کرده بود، و وقت عبور از کوچه و خیابانهای زنگبار یک عالم واژهی فارسی و نشانههای ایرانی در رفتار و کنش مردم دیده یا شنیده بود.
بعد از انقلاب اسلامی ایران، نام حسین امانت، معمار «برج آزادی» تهران، در فهرست مرگ قرار گرفت و معمار جوان مجبور به فرار از کشورش شد. امانت، که به دلیل پیروی از آیین بهائی تحت تعقیب بوده، از برخورد مقامات جمهوری اسلامی با بهائیان انتقاد کرده و آنان را به تجدید نظر در رفتارشان فرا میخواند.
آیا میتوان از «حق» برخورداری از محیط زیستِ سالم نام برد؟ آیا دسترسی به محیط زیست سالم و امن در زمرهی «حقوق بشر» طبقهبندی میشود؟ اگر چنین است، تأمین و تضمین این حق در گرو تقویت «نهاد دولت» است یا تضعیف آن؟
گفتهاند و میگویند که ایران به مفهوم یک وطن، یک ملیت برساختهای بیش نیست. ما در این خوانش پا را ازین هم فراتر میگذاریم و میگوییم که ایران در متن ادبی یک «مجاز» است، اما مجازی که تعریفی برای آن در کتابهای معانی و بیان پیدا نمیشود. این چگونه مجازیست؟
احساس خشم و عصبانیت از احساسات رایج انسانی است، اما این احساس در عصر ما به شکل شدید و غیرعادی افزایش یافته است. به علاوه، ابراز این احساس از سوی دولتها و کشورها اغلب تبعات خطرناکی دارد و به تضعیف مناسبات دوستانه، تیرگی روابط، و یا حتی جنگ منجر میشود.
ایران در آغاز قرن هفدهم یکی از کشورهای پر قدرت سیاسی جهان بود، اما در کمتر از 200 سال و در قرن نوزده تبدیل به جامعهای رو به زوال شد.
چینوآ آچهبه، نویسنده، شاعر، و منتقد نیجریهای، از سرشناسترین رماننویسان آفریقا بود. آچهبه در رمانهای خود، با تأمل بر گذشتهی استعماری نیجریه و با نگاهی نو به معضلات قومگرایی و دیگر مشکلات این کشور بعد از استقلال، روایت جدید و جذابی از تاریخ و تقدیر نیجریهایها به دست داد.
مهر ۵۸، با باز شدن مدرسهها، چیزی که پدرم نگرانش بود شروع شد. معلمها و کارکنان مدرسه به او بیاعتنایی و از او دوری میکردند. تا سال پیش، معروف بود که دمِ گرمِ پدرم یاغیترین دانشآموزان نوجوان را رام میکند و عبوسترین معلمها را مهربان. چون بچهها را دوست داشت، آنها هم دوستش داشتند.
این مستند کوتاه تاریخچه ی اصل «مسئولیت حمایت» را ارائه میدهد، و از سه دیپلمات، سیاستمدار، و متفکر برجسته (غسان سلامه، مایکل ایگناتیف، و پَدی اشداون) با تجربه های عملی در مداخلات انسان دوستانه می خواهد تا نظراتشان را در میان بگذارند و به این سؤال پاسخ دهند که: آیا «مسئولیت حمایت» هنوز هم معنا دارد؟
در دنیای ارتباطات فراگیر امروزی، در اینترنت و فضای مجازی، به ندرت یادمان میماند که فضایی برای تفکر و تأمل انفرادی فراهم کنیم. اما اگر قابلیت خلوتگزینی، یعنی توانایی خلوت کردن با خود، را از دست بدهیم، توانایی اندیشیدن را هم از دست میدهیم. پیش از این که بتوانیم با دیگران همصحبت شویم، باید مصاحبت با خود را بیاموزیم.
پرسش از «مسئلهی بنیادین ایران» را این بار با سعید رضوی فقیه طرح کردهایم. او که دکترای فلسفه خود را از دانشگاه تربیت مدرس گرفته، سالها به عنوان روزنامهنگار در نشریات و سایتهای اینترنتی فعالیت کرده و مدتی نیز به عنوان فعال سیاسی شناخته میشد. رضوی فقیه در پاسخ خود تأکید میکند که پیش از بحث دربارهی مسئلهی ایران، باید دربارهی معنی ایرانی بودن گفتوگو کرد و توجه داشت که مفهوم ایران و ایرانی بودن در طول قرنها تغییرات زیادی کرده است...
جلال آل احمد از تأثیرگذارترین روشنفکران ایرانی پیش از انقلاب اسلامی بود، و پس از انقلاب نیز مورد تجلیل جمهوری اسلامی و رهبر اسرائیلستیزِ آن قرار گرفت. آل احمد برای مبارزه با آنچه «غربزدگی» خوانده بود به آیتالله خمینی نزدیک شد، هرچند که خود ستایشگر اسرائیل بود. این تناقض آشکار چه توجیهی داشت؟
همدلی کردن با دیگران اغلب به عنوان مبنای ضروری برای «عمل اخلاقی» مطرح میشود. همدلی متکی به تشخیص «شباهت» ما با بعضی از انسانهاست. اما در قبال کسانی که آنها را اساساً با خود «متفاوت» مییابیم، در قبال این «دیگران»، چگونه میشود به شکل اخلاقی رفتار کرد و با آنها همدلی داشت؟
شش سال پیش، قبح رانندگی زنان در عربستان را زنی جسور به نام منال شریف شکست و سرانجام به رؤیای پشت فرمان نشستنِ یک زن در آن سرزمین تحقق بخشید. او که اکنون در استرالیا در تبعید به سر میبرد، به تازگی کتاب خاطرات خود را در این باره منتشر کرده است.
«منشور حقوق شهروندی»، که از سوی دولت حسن روحانی منتشر شده، کوششی برای تحقق وعدهی او در جریان انتخابات ریاست جمهوری قبلی بود، و در رسانههای داخلی و خارجی مورد بررسی اجمالی قرار گرفت. با توجه به اهمیت این «منشور» و محتوا و اهدافش، در این مقاله به نقد و واکاوی مشروح آن میپردازیم.
نجیب محفوظ، رماننویس برجستهی مصری، تحت تأثیر اندیشههای هانری برگسون، فیلسوف فرانسوی، به درک تازهای از زمان تاریخی و نسبت آن با اخلاق دست یافت. محفوظ در رمانهای خود، این درک روادارانه از زمان و اخلاق را در نگاه تازهاش به تاریخ مصر بازتاب میدهد.
قانون اساسی آمریکا «آزادی دینی» برای همهی شهروندان کشور را تضمین کرده است؛ اما این برابری و آزادی به سادگی دست نیامد. بنیانگذاران کشور آمریکا و رهبران و نمایندگان ایالتها راه طولانی و دشواری را برای رسیدن به این هدف پیمودند. این مقاله نگاهی عبرتآموز به تلاشهای آنها میاندازد.
تقریباً محال است که بتوانیم کسی را پیدا کنیم که «طلاق» به شکل قابل ملاحظهای بر زندگیاش اثر نگذاشته باشد. با توجه به اهمیت این موضوع، پایان دادن به ازدواج میتواند یکی از اخلاقیترین یا غیراخلاقیترین تصمیمهایی باشد که هرکسی میگیرد. طلاق گرفتن در چه شرایطی از نظر اخلاقی مجاز میشود؟
میليونها نفر كه براى فرار از كشورهاى جنگزده و فقير به هر درى مىزنند تا خود را به كشورهاى امنتر برسانند، اغلب همهی اندوختهی زندگیشان را به قاچاقچیان انسان مىسپارند و با سرنوشت خود و خانوادهايشان قمار مىكنند. اين قاچاقچیان در تعقیب و گریزى خطرناک با مرزبانان در واقع با جان انسانها «بازی» میکنند.