11 مه 2023

موسیقی ایران از «گُل‌ها» تا انقلاب ۵۷ ــ دهه‌‌ی چهل: بیت‌بندهای ایرانی، موسیقی کلاسیک و افتتاح تالار رودکی

امید احسانی - حمیدرضا نبئی

در بخش سوم گروه‌های راک ایرانی در دهه‌ی ۱۳۴۰ خورشیدی را بررسی می‌کنیم. این گروه‌ها با عنوان بیت‌بندها شناخته می‌شدند و موسیقی فضاهای شهری طبقه متوسط در این دهه را تولید می‌کردند. هم‌چنین تاریخچه اُپرا در ایران، شکل گیری ارکستر سمفونیک و ساخته شدن تالار رودکی را مرور می‌کنیم و اینکه چگونه افتتاح تالار رودکی در دهه‌ی ۱۳۴۰ باعث انسجام و رشد قابل توجهی در موسیقی کلاسیک ایرانی شد.

 

موسیقی‌هایی که در بخش سوم پادکست «موسیقی ایران از گل‌ها تا انقلاب ۵۷» می‌شنوید:

۱:۵۷ - ترانه‌ی Seven Rooms of Gloom با اجرای گروه بلک‌کتس با خوانندگی فرهاد. اجرا در اواخر دهه‌ی چهل خورشیدی صورت گرفته است. اصل ترانه از گروه Four Tops است که سال ۱۹۶۷ به شکل تک‌آهنگ منتشر شد.

۶:۲۹ - ترانه‌ی «رقص رقص» از گروه مهاجمین/ تولید نیمه‌ی‌ دهه‌ی چهل خورشیدی

۱۳:۰۳ - ترانه‌ی «ما بیتل‌ایم» از ایرج/ تولید دهه‌ی چهل

۱۹:۱۰ - ترانه‌ی «I Saw Her Standing There» از گروه ربلز به سرپرستی شهرام شب‌پره. تولید نیمه‌ی اول دهه‌ی چهل خورشیدی است. اصل ترانه متعلق به گروه بیتلز است، ترانه‌ی آغازین اولین آلبوم بیتلز با نام «Please Please Me» که سال ۱۹۶۳ منتشر شد.

۲۲:۱۴ - تصنیف «کلیدساز» با صدای محمدرضا شجریان/ تولید نیمه‌ی اول دهه‌ی چهل

۲۹:۵۰ - قطعه‌ی «رستخیز ناگهان» اثر احمد پژمان از آلبوم «ناگهان رستخیز» با اجرای ارکستر سمفونیک اوکراین/ این اثر سال ۱۳۸۵ منتشر شده است.

۳۴:۴۵ – قطعه‌ی «رؤیای شیطان» به آهنگسازی مرتضی حنانه و با تک‌خوانی فاخره صبا و حسین سرشار/ تولید سال ۱۳۴۴ خورشیدی

۴۷:۳۵ - قطعه‌ی «سوئیت برای ارکستر: شیرهای دشت ارژن» از آلبوم «شیرها» به آهنگسازی و ارکسترِ رهبری مازیار یونسی/ این اثر سال ۱۳۹۹ در تالار وحدت ضبط شده است.

۴۹:۴۰ - تصنیف «در کوچه‌‌سار شب» به آهنگسازی محمدرضا لطفی و خوانندگی محمدرضا شجریان بر اساس شعری از هوشنگ ابتهاج/ تنظیم برای ارکستر از فریدون شهبازیان/ این تصنیف اولین بار در دهه‌ی ۱۳۵۰ در برنامه‌ی شماره‌ی ۷۷ گل‌های تازه پخش شد.