عشق‌ورزی و رهایی از دیکتاتوریِ تصویر در‌ اندیشه‌ی ماکس فریش

فرشته قادری

ماکس فریش (۱۹۹۱-۱۹۱۱) یکی ازغول‌های ادبی سوئیس که از دنیای پس از دومین جنگ جهانی سر بر آورد بر این باور بود که تصویر «آبرومند»ی که جهان از سوئیس ساخته، آن کشور را به بی‌طرفی، رخوت و بی‌عملی سوق داده است. فریش همین باور را نسبت به تصویرسازی از دیگران داشت.

در آستین مرقع تجریش چه می‌گذرد؟ چند برش پراکنده از هشتاد شب دورهمی حامیان حکومت

یادداشت از تهران

تجریشی که حتی وسط بمباران‌ها هم خودش را نباخت و رنگ‌ولعاب عید و نوروز را با دستفروش‌های سبزه و سمنو و هفت‌سین و دستفروش‌هایش نگه داشت، حالا در قرق غرفه‌ها، داربست‌ها و بنرهای جنگ و مقاومت است.

شگفتی در برابر یقین

گری مورسن

امروزه از نظر بسیاری از افراد تحصیل‌کرده باور به آزادی بیان، اختلاف نظر مشروع و گفتگوی عمیق و استدلال‌محور امری منسوخ (یا حتی بدتر) است؛ یا، همانند هربرت مارکوز، آزادی بیان را صرفاً امری متعلق به کسانی می‌دانند که در سمت درست تاریخ ایستاده‌اند. از تجربه‌های روسیه درس‌های بسیاری درباره‌ی آزادی بیان و گفتگو می‌توان آموخت که در اینجا به سه نمونه از آنها می‌پردازم.

زندگیِ روزمره بدون اینترنت

سحر کرامت

«از وقتی اینترنت قطع شد، پسرم پرخاشگر شده، مدرسه‌ها هم تعطیل شدند. هم روابط اجتماعی‌اش را از دست داده و هم سرگرمی‌های محدود روزمره‌اش را.»

آن سوی چهره؛ نگاهی به آثار باسم دحدوح

نهال تابش

در نقاشی‌های باسم دحدوح، بدن انسانی نه بازنمایی واقعیت، بلکه صحنه‌ی رویارویی با تراژدی، آشوب و خشم فروخورده است. این هنرمند سوریه‌ای در مرز میان بیان و حذف، معنا و ابهام، تلاش می‌کند تجربه‌های عاطفیِ متضاد را با زبانی بصری بیان کند؛ زبانی که ریشه در بی‌عدالتی، جنگ، پریشانی و رؤیای مقاومت دارد.

جستجوی نانِ خشک در حوالی میرداماد

یادداشتی از تهران

در روزهای جنگ، اینکه از خانه بیرون نمی‌آمدیم جز برای ضروریات مرا یادِ سریال مشهور واکینگ دد هم می‌انداخت که انسان‌ها شب‌ها نباید به هیچ‌وجه از خانه می‌آمدند بیرون چون زامبی‌ها مشغول کار بودند.

حقیقت و مرد دانا: بهرام بیضائی از نگاه برادرش

بیژن بیضائی در گفتگو با شبنم طلوعی

پژوهش‌های بهرام تلاشی بود برای کمک به ایرانیان. به عقیده‌ی بهرام، ایرانیان باید گذشته‌ی خود را بشناسند و تاریخ را مطالعه کنند... تمام عناصرِ روان‌شناسیِ اجتماعیِ لازم برای ترغیب و تشویق ایرانیان به بلندهمتی و بلندنظری را می‌توان در آثار بهرام یافت.

یک کتاب: «بحث سیاسی در عصر دودستگی»

عرفان ثابتی ــ سپهر عاطفی

چرا اختلاف نظر بخش جدایی‌ناپذیری از دموکراسی است؟ منظور از «اختلاف عمیق» چیست؟ «خودمحور» و «دیگرمحور» بودن استدلال‌ به چه معناست؟ «بلندنظری» در گفت‌وگو را چطور می‌توان تعریف کرد؟ شبه‌استدلال و شبه‌نقد چیست؟

ماجرای یک غزل: نگاهی دوباره به غزل «چهره به چهره...» از طاهره قرة‌العین

رضا فرخ‌فال

از میان شعرهایی که از طاهره قرة‌العین (۱۲۳۰– ۱۲۶۸ ه. ق.) تاکنون به دست ما رسیده، به جرئت می‌توان گفت که غزل «چهره به چهره...» بیش از هر شعری دیگری در دوران معاصر به نام طاهره خوانده شده و در همان حال انتساب این شعر را به طاهره بیش از هر شعر دیگری به پرسش کشیده و رد و انکار کرده‌اند.

روزنوشت‌های زنی که آب به طبقه‌ی آنها در کشتی‌ رسیده

یادداشتی از تهران

مدیر گروه در اپلیکیشن «بَله» برای اعضای گروه پیغام گذاشته که از فردا تا شنبه‌ی آینده به ساختمان دانشگاه برویم که وسایل شخصی‌مان را جمع کنیم و ببریم.‌ فعلاً از هشت عضو گروه فقط با سه نفرمان قرارداد شش‌ماهه تمدید می‌شود و باقی‌ روانه‌ی خانه شده‌ایم.

در رثای حسین حسینخانی، مدیر نشر آگاه

سیروس علی‌نژاد

انتشارات آگاه بیش از دو هزار عنوان کتاب در کارنامه دارد که برخی از آنها هر کدام دو سه ماه کار برده و برخی دیگر چند سال. شفیعی کدکنی حق داشت در تقدیم‌نامچه‌ی کتاب اسرارالتوحید برای حسینخانی بنویسد: «برای دوست بسيار عزيز و... آقای حسينخانی كه در كار اين كتاب زحمت او كمتر از من نبوده است...».

میان زمین و هوا

لیلی دیلمان

میان زمین و هوا، جایی معلق، جوری که تا به حال تجربه نکرده‌ام. در آستانه‌ی پذیرش کامل هر آنچه ممکن است روی دهد. جدایی کامل از هر آنچه تا به حال می‌کرده‌ام. شغل‌های از دست رفته، درآمدهای کوچکی که حالا به صفر رسیده‌اند. 

مدارا، عدالت و شنیدن روایت‌های دیگران، توافق‌هایی برای آینده‌ی ایران

آزاده پورزند در گفت‌وگو با مریم فومنی

با آزاده پورزند، پژوهشگر و کنشگر حقوق بشر که تجربه‌‌هایش در محل تلاقی دانشگاه، سیاست‌گذاری و کنشگری مدنی شکل گرفته است، درباره‌ی شیوه‌های گفت‌وگو و شنیدن صداهای مخالف مصاحبه کرده‌ایم.

نوروز و گاه‌شماری خورشیدی

عباس امانت

سخنرانی عباس امانت درباره‌ی نوروز و گاه‌شماری خورشیدی در جلسه‌ای که روز جمعه ۱۷ آوریل با همکاری آسو و گالری آب انبار برای رونمایی کتاب او در لندن برگزار شد.

یدالله موقن؛ فیلسوفِ دوچرخه‌سوار

حمیدرضا حقیقت‌پناه

اینجا اصفهان و در نزدیکی پل تاریخی خواجو در کوچه‌ی سروستان یک خانه‌ی دو طبقه‌ی قدیمی من را به بیست سال قبل می‌برد جایی که برای نخستین‌بار پا به این مکان گذاشتم. اینجا خانه‌ی یدالله موقن مترجم و مؤلف صاحب اندیشه است.

چهره‌های گوناگون نادانی

رناتا سالتسل

دو تعریف از نادانی وجود دارد. اولین معنای این واژه عبارت است از بی‌دانشی یا بی‌میلی به دانستن، در حالی که دومین معنا معطوف به روابط است؛ برای مثال، وقتی که تصمیم می‌گیریم رفتار یا شخص خاصی را نادیده بگیریم.

در ستایش زندگیِ عادی بعد از جنگ

زری یوسف

ما ایرانی‌ھا انگار ھیچ‌وقت زندگی معمولی نداشته‌ایم. ھر کداممان، از ھر وقتی به دنیا آمده‌ایم، پا به دنیایی گذاشته‌ایم که تقریباً اختیار ھیچ چیزش دست خودمان نبوده است.

تجربه‌ی بابیان و بهائیان در جنبش مشروطیت در ایران (۱۹۰۵ تا ۱۹۱۱)

اسفندیار دواچی

این مقاله به بررسی موضع و نقش بهائیان در انقلاب مشروطه (۱۹۰۵-۱۹۱۱) می‌پردازد. پژوهش حاضر نشان می‌دهد، در حالی که بابیان ازلی‌ به دنبال «انقلاب از بیرون» و تغییر رأس هرم قدرت بودند، بهائیان، به رهبری عبدالبهاء، بر تدریج‌باوریِ اجتماعی و «انقلاب از درون» از طریق اصلاحات مدنی نظیر آموزش همگانی، تأسیس مدارس نوین و ترویج برابری جنسیتی متمرکز شدند.

چریکه‌ی تارا از زبان «زن، زندگی، آزادی»

منصوره شجاعی

روزهایی که بهرام بیضائی فیلم «چریکه‌ی تارا» را می‌ساخت، روزهایِ رؤیازاییِ مردمان ایران بود. و او از معدود هنرمندان و روشنفکرانی بود که در همان ایام پرآشوب انقلاب ۵۷ پیش‌بینی کرد که رؤیاهای ما در زمینی که با خیشِ نفرت و زور و خشونت زیر و رو می‌شد بارور نخواهد شد.

استانبول، شهری که به یاد می‌آورد

نازگل کاشانی

پروژه‌هایی مانند «شهری که به یاد می‌آورد» با ارائه‌ی تورهای فیزیکی و دیجیتالِ حافظه‌محور به‌عنوان رویکردهایی انتقادی عمل می‌کنند که سویه‌های نادیده‌گرفته‌شده‌ی گذشته را نمایان کرده و مفهوم میراث تاریخی را به مواجهه‌ای آگاهانه با واقعیت‌های پیچیده و حل‌نشده‌ی آن بسط می‌دهند.

پیکر زن، همچون میدان نبرد

یادداشت از تهران

میدان‌ها، از تهران تا روستای قادی‌کُلای بابل، هر شب شاهد حضور جمعیت بیش‌وکمی است، پرچم به دست، جمعیتی که این‌روزها تلویزیون جمهوری اسلامی از آنها به عنوان «اُمت مبعوث‌شده» یاد می‌کند؛ زنان و مردانی که به تشویق صداوسیما و چهره‌های سیاسی «میدان را خالی نمی‌کنند».

کودکان، راویان خاموش جنگ

افرا آزاد

این گزارش از زبان مادری روایت می‌شود که تصمیم گرفته در شهر محل سکونتش، تهران، فرزند شش‌ساله‌اش را با واقعیت روبه‌رو کند. او رویارویی با جنگ را به کتمان و پاسخ‌های سطحی ترجیح می‌دهد.