این گزارش روایت‌‌هایی از شهرهای کرکوک، اربیل و سلیمانیه است، که اگرچه طرفِ مستقیم جنگ نیستند، اما آسیب‌های سختی خورده‌اند.

مفهوم «تمدن» چه کارکردی دارد و چرا در زمینه‌های مختلف تقریباً به طور همزمان سر برآورده است؟ چرا به جای هویت‌های ملی یا دینی یا قومی ادعای هویت تمدنی مطرح می‌شود؟

امید فلاح آزاد داستان‌نویس است. اهل شیراز است و از سالِ‌ ۲۰۰۱ در بوستون در آمریکا زندگی می‌کند. در ایران که بود چند داستان و نوشته‌های دیگر از او منتشر شد. در سال‌های اخیر داستان‌هایی به انگلیسی نوشته که در نشریات معتبری چاپ شده است. با او در مورد آرمان‌های مشترکی که ممکن است گروه‌های مختلف را متحد کند گفتگو کردیم.

پدیده‌ی جنگ اطلاعاتی در حاشیه‌ی جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران، این نیاز را ایجاد کرده است که روزنامه‌نگاران به سلاح‌های متعددی مجهز باشند. روزنامه‌نگارها «واقعیت» را نمی‌سازند بلکه آن را روایت می‌کنند

در دهه‌های اخیر، مفهوم «بدنمندی»  (Embodiment)به یکی از محورهای اساسیِ بازاندیشی در علوم انسانی بدل شده است. برخلاف تفکر دکارتی که بدن را در تقابل با ذهن و به‌مثابه‌ی ابژه‌ای منفعل تلقی می‌کرد، رویکردهای معاصر، بدن را نه حاشیه‌ی سوژه بلکه یکی از اصلی‌ترین میدان‌های تولید معنا، تجربه و قدرت می‌دانند.

هدف او یافتن شیوه‌هایی از همزیستی است که در آن رابطه‌ی غیرخصمانه‌ای میان استقلال و وابستگی وجود داشته باشد تا هر فرد بتواند در دل جمع زندگی کند و عضو گروه باشد بی‌آنکه هویت و آزادی‌اش از او سلب شود.

مردم عادی در شرایط جنگ چگونه زندگی می‌کنند، چگونه با ناامنی و عدم قطعیت کنار می‌آیند، و چه شیوه‌هایی برای حفظ زندگی اجتماعی و انسانی خود پیدا می‌کنند؟

این گفت‌وگو در پاییز گذشته انجام شده، با این پرسش که آیا تفکر و روشنفکریِ ما دچار بحران است؟ چه بحرانی؟ و ریشه‌های این بحران کجاست؟

سانسور چیست؟ این واژه که در زبان ما مترادف با سرکوب و بازدارش آزادی سخن است، دقیقاً به چه معناست؟ چگونه عمل می‌کند؟ چه کسی سانسور می‌کند و چه کسی سانسور می‌شود؟ در این نوشته از همه‌ی آنچه در معرض سانسور می‌تواند قرار گیرد، بر متون و آثار خلاق تمرکز می‌کنیم و به چگونگی عملکرد سانسور در این زمینه و در دوران خاص پیش از انقلاب می‌پردازیم. 

این متن مجموعه‌ای از روایت‌های پراکنده از شهرهای مختلف کردستان است. اگرچه با قطع اینترنت و تلفن‌ها دسترسی به همه جای ایران دشوار است، کوشیده‌ام با یاری گروهی از دوستان و آشنایان در کردستان، و دیگرانی که به صورت تصادفی پیدا کرده‌ام گفتگو کنم.

چند ماه پیش که تصمیم گرفتم موقتاً بیایم و چندماهی در بیروت زندگی کنم، مثل همیشه، سایه‌ی جنگ روی سر خاورمیانه بود، اما این‌بار بالای سر ایران هم رسیده بود. من خوش‌خیالانه فکر می‌کردم لبنان لابد امن است. 

این همه رفت‌وآمد سریع بین حال خوب و حال بد، دیدن زشتی و جستن کمی قشنگی، تو را در برابر امید هم دودل می‌کند. دودلی‌ای که البته همیشه بد نیست، آن هم وقتی که همه چیز اگر بمیرد، رفت و آمد فصل‌ها زنده خواهد ماند.

اگر می‌خواستیم همه‌ی فعالیت‌های صرفاً فرهنگی را تا زمان رفع نوعی خطر قریب‌الوقوع یا بی‌عدالتیِ فاحش به تعویق بیندازیم، به اندازه‌ی کافی دلایل قانع‌کننده داشتیم. اما بشر مدت‌ها قبل تصمیم گرفت که این دلایل ظاهراً موجه را نادیده بگیرد.

مستند «شکافتن صخره‌ها» نخستین نامزد ایرانی در بخش بهترین مستند اسکار ۲۰۲۶ بود. این فیلم داستان یک زن کارآفرین به نام سارا شاهوردی را از دوران نامزدی برای انتخابات شورا و پیامدهای آن روایت می‌کند. 

جوانان نسل زدی چه تعریفی از خودشان دارند، به جهان پیرامونشان چطور نگاه می‌کنند، چه آرزوهایی برای آینده‌ی ایران دارند و چقدر اهل گفت‌وگو با خودشان و دیگران هستند؟ برای آشنایی بیشتر درباره‌ی این نسل با هفت نفر از آنها که به تازگی ایران را ترک کرده و در اروپا ساکن هستند گفت‌وگو کرده‌ایم. 

به دوستم می‌گویم چطور از «چه باید کرد» رسیدیم به «چه می‌شود» و او هم مثل من جوابی ندارد. مثل خیلی از سؤالات دیگری که در گیجی سریع فاجعه‌ها بدون پاسخ عبور می‌کنند و فاجعه‌ی بعدی می‌آید.

در خیابانْ کاروانِ ارزشی‌ها راه افتاده است. سوار بر موتور و ماشین با پرچم ایران گشت می‌زنند و الله اکبر و حیدرحیدر می‌کنند. قیافه‌شان به عزادار نمی‌خورد و بیشتر به نظر می‌رسد از میتینگ انتخاباتی برمی‌گردند. این کارناوال‌ها هر شب در خیابان جریان دارند. می‌خواهند قدرتشان را به رخ بکشند و از مردمِ پشت پنجره زهرِ چشم بگیرند که نفستان در نیاید، اگر رهبر نیست ما هستیم.

خیابان‌ها خالی، سرد و ترس‌خورده است. پر از گشت‌های امنیتی که با اسلحه در خیابان‌ها ایستادند. برخی هم ماشین‌های زرهی دارند. شهر ترسناک است.

مسئله‌ی بنیادینِ امروز، نه فقط صیانت از خشم، بلکه مراقبت از غایت و سرنوشتِ آن است: آیا این نیرو به آگاهی و آفرینش راه می‌گشاید، یا در چرخه‌ی فرساینده‌ی کین و نفرت به دام می‌افتد؟

آثار چند تن از اندیشمندانی را مرور می‌کنیم که باور دارند آنچه می‌تواند ویرانگر باشد، نفس اختلاف نیست بلکه شیوه‌ی مواجهه‌ی ما با آن است. به باور آنها مسئله‌ی اساسی نه حذف اختلاف و تعارض بلکه مدیریت آن است و مؤثرترین ابزاری که در اختیار داریم گفتگو است. 

به ازای هر ۳۰ نفر یک واحد صنفی در ایران وجود دارد. این رقم بسیار بالاتر از میانگین جهانی ا‌ست. در اروپا و آمریکا به ازای هر ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ نفر یک واحد صنفی وجود دارد. شاید به همین علت است که تعطیلی بازارها و واحدهای صنفی در ایران می‌تواند شوک اقتصادی و سیاسیِ بزرگی ایجاد کند.

بعد از سرکوب و کشتار هزاران‌هزار معترض در خیابان‌های ایران، چه بر سر سلامت روان جمعی جامعه آمده است؟ ارکیده بهروزان می‌گوید در شرایطی که زندگی روزمره‌ به مرگ و جنگ آغشته شده است، صحبت از سلامت روان دیگر معنا ندارد و جامعه‌ی ایران در حال حاضر بیش از هر چیزی برای حفظ کرامت انسانی‌اش می‌جنگد.