نقشِ یک اجبار بر شانه‌های کوه 

ناصر قاضی‌زاده، متولد ۱۹۴۶ در سقزِ کردستان، از کودکی، با الهام از سنت‌های حماسی کهن، به نقاشی روی آورد و خیلی زود جهان خود را از خلال تصویر و روایت شکل داد. تحصیل در دانشکده‌ی هنرهای زیبا در تهران و سپس مهاجرت به پاریس پس از انقلاب، نقطه‌ی عطفی در شکل‌گیری نگاه هنری او بود، جایی که به گفته‌ی خودش، در مواجهه با هنر اروپا و تجربه‌ی زیسته‌ی تبعید، زبان بصری‌اش دگرگون شد.

قاضی‌زاده در طول مسیر هنری خود، از تأثیرات رئالیسم سوسیالیستی تا مواجهه با هنرمندانی چون پیکاسو، فرانسیس بیکن و گوگن عبور کرد و در نهایت به یک محور مرکزی رسید: «انسان». انسانی که در آثار او حامل رنج، تاریخ، حافظه و کرامت است.

در این میان، مجموعه‌ی «کولبرها» یکی از برجسته‌ترین تجلیات این نگاه است. کولبران در آثار او تنها کارگرانی در مرزهای جغرافیایی نیستند، بلکه نماد انسان‌هایی‌اند که در مرزهای بقا حرکت می‌کنند، میان زندگی و مرگ، میان امید و ناامیدی. بدن‌های خمیده، مسیرهای صعب‌العبور و بارهای سنگین، در نقاشی‌های او به زبان بصریِ رنجی تاریخی و تکرارشونده بدل می‌شوند.

نبود دسترسی آزاد و آسان به اطلاعات میدانی، ضعف در اطلاع‌رسانی و فقدان یک نظام آماری شفاف، در کنار هراس خانواده‌ها از پیگرد قانونی، ارائه‌ی تصویری روشن و دقیق را دشوار کرده است.

با این حال براساس داده‌های شبکه حقوق بشر کردستان (KHRN) از ژانویه‌ی ۲۰۱۵ تا مارس ۲۰۲۵ دست‌کم ۴۴۸ کولبر کشته و ۱۱۰۵ کولبر زخمی شده‌اند که بخش عمده‌ی این تلفات در مناطق مرزی کوهستانی میان ایران و عراق و در نتیجه‌ی شلیک نیروهای مرزبانی جمهوری اسلامی ایران بوده است.

در سوی دیگر، «کولبرنیوز» با استناد به آمار ثبت‌شده‌ی خود در ۱۵ سال گذشته (۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴) اعلام کرده است که ۷۵۹ کولبر کشته و ۱۸۹۰ نفر دیگر زخمی شده‌اند.