جزئیات وحشتناک هستند. برخی ازما با آنها مواجه میشویم، برخی دیگر از آنها میگریزیم، اما بیشک همه از آنها هراس داریم. واقعیت این است که تا وقتی ما فاصلهی خود را با جزئیات زندگیِ روزمره در یک شهر جنگزده حفظ میکنیم، از آن جنگ بیاطلاع میمانیم.
زینا ارهام اهل سوریه است. وقتی در سال ۲۰۱۱ بحران سوریه آغاز شد، در لندن مشغول تحصیل در رشتهی خبرنگاری بود. بعد در بیبیسی شروع به کار کرد. یک بار در بحبوحهی جنگ که برای تهیه گزارشی مستند به سوریه رفته بود تصمیم گرفت کارش را رها کند و به سوریه برگردد. و چون متوجه شده بود که فضای خبرنگاریِ بحران سوریه کاملاً مردانه است، تصمیم میگیرد دورههای آموزش خبرنگاری برای زنان برگزار کند، اما خیلی زود با موانع سختی روبرو میشود.
جنگ در سوریه تاکنون صدها هزار قربانی گرفته و ویرانیهای هولناکی به بار آورده است. تصاویر این فجایع را گزارشگران و خبرنگاران خارجی به طور گسترده در رسانههای سراسر دنیا منتشر کردهاند. اما از همه دردناکتر و تکاندهندهتر تصاویری است که خود سوریها ثبت کردهاند.
در نقاشیهای باسم دحدوح، بدن انسانی نه بازنمایی واقعیت، بلکه صحنهی رویارویی با تراژدی، آشوب و خشم فروخورده است. این هنرمند سوریهای در مرز میان بیان و حذف، معنا و ابهام، تلاش میکند تجربههای عاطفیِ متضاد را با زبانی بصری بیان کند؛ زبانی که ریشه در بیعدالتی، جنگ، پریشانی و رؤیای مقاومت دارد.
در سال ۲۰۰۵، سران بیش از ۱۵۰ کشور در اجلاس جهانیِ گرامیداشتِ شصتمین سال تأسیس سازمان ملل به اتفاق آراء بر سر اصلی توافق کردند که توضیح میدهد که در چه مواردی میتوان در امور داخلیِ یک کشور مداخله کرد و حتی به قوهی قهریه متوسل شد.
برای بسیاری از مردم، کشور منبع هویت است: نوعی پایه و اساس، نوعی خمیره و سرشت، نوعی پرچم و بیرق. اما وقتی انقلابی را از سر میگذرانید چه اتفاقی رخ میدهد؟ وقتی گسلِ تاریخ تکان میخورد و تمام ارکان زندگیتان به لرزه میافتد چه میشود؟
دههها خودکامگی و ۱۴ سال جنگ داخلی در سوریه، نظامیگری را در قالب نوعی هویت تثبیت کرده و موانعی جدی در برابر احساس تعلق ملی به وجود آورده است.
این نوشتار نگاهی است به ادبیات سوریه پیش از جنگ داخلی این کشور و در سالهای پس از آن که به سقوط رژیم اسد انجامید.
