امروزه از نظر بسیاری از افراد تحصیل‌کرده باور به آزادی بیان، اختلاف نظر مشروع و گفتگوی عمیق و استدلال‌محور امری منسوخ (یا حتی بدتر) است؛ یا، همانند هربرت مارکوز، آزادی بیان را صرفاً امری متعلق به کسانی می‌دانند که در سمت درست تاریخ ایستاده‌اند. از تجربه‌های روسیه درس‌های بسیاری درباره‌ی آزادی بیان و گفتگو می‌توان آموخت که در اینجا به سه نمونه از آنها می‌پردازم.

آثار چند تن از اندیشمندانی را مرور می‌کنیم که باور دارند آنچه می‌تواند ویرانگر باشد، نفس اختلاف نیست بلکه شیوه‌ی مواجهه‌ی ما با آن است. به باور آنها مسئله‌ی اساسی نه حذف اختلاف و تعارض بلکه مدیریت آن است و مؤثرترین ابزاری که در اختیار داریم گفتگو است. 

آیا حذف افراد از رسانه‌های اجتماعی، به شکلی بنیادین موجب تغییر نحوه‌ی سازمان‌دهی سرگرمی و تفریح می‌شود؟ اگر شاخص‌های گفتگوهای روزانه‌ی خود را تغییر ندهیم و همگی از این رسانه‌ها خارج نشویم، پاسخ مثبت است.