در این سالها خیلیها که در ایران به جوانی میرسیدند، یکی از سؤالهایی که برایشان مطرح میشد این بود که بمانند یا مهاجرت کنند. از فعل گذشته استفاده میکنم چون در این دو سه سال و بعد از افزایش وحشتناک نرخ ارز یا به عبارت بهتر افت بیسابقهی ارزش ریال، مهاجرت تبدیل به گزینهای دور از دسترس برای خیلیها شده است.
چرا در ایران آمار اعدام یکی از بالاترینها در جهان است؟ آیا این اعدامها توجیه فقهی دارد؟ مبانی حقوقی اعدام و قوانین کیفری در ایران چیست؟ اینها از جمله سؤالاتیست که در گفتگو با مهدی خلجی، پژوهشگر دینی، و شادی صدر، حقوقدان و وکیل دادگستری مطرح کردهایم.
ژیزل حلیمی، حقوقدان، وکیل دعاوی، مبارز ضد استعمار، مدافعِ حقوق زنان و یکی از چهرههای برجستهی فمینیسم در فرانسه در روز 28 ژوئیهی سال جاری در سن ۹٣ سالگی چشم از جهان فروبست.
از انقلاب فرانسه به این سو که جامعهی غربی وارد دوران مدرنیته شد، شکل رابطهی قدرت و هنر هم تغییر کرد. حتی در آخرین شکل این رابطه که تا قرن بیستم میلادی ادامه داشت و حتی امروز نیز در برخی کشورها نظیر فرانسه همچنان رایج است، دولت وظیفهی قانونی دارد که مقداری از بودجهی مورد نیاز تولید آثار هنری را بپردازد، حتی اگر این هنر اعتراضی و در مخالفت با سیاستهای دولت باشد.
در نیم قرن گذشته جهان بر اثر جریانهای تجارت و سرمایهگذاری دگرگون شده است. منابع غذایی و تولید همه چیز، از کفش ورزشی گرفته تا تلفنهای همراه، دگرگون شده است. تحقیق و استعلام بانکی در نیوکاسل (بریتانیا) در بنگلور (هندوستان) مورد رسیدگی قرار میگیرد. شغلهای صنعتیِ تضمینشده در اروپا و آمریکای شمالی محو شدهاند و در آن سوی دیگر جهان از نو نمایان شدهاند.
در زمان ویروس کرونا، اصطلاح کمک متقابل را برای توصیف طرحهای تعاونیِ داوطلبانهی جدید پرشماری به کار بردهاند که در واکنش به این فاجعه پدیده آمدهاند. «همبستگی نه نیکوکاری»، به مثابهی آرمان کمک متقابل، این روزها ورد زبانهاست.
نهاد حداد، که به فیروز شهرت دارد، بعد از ۱۵ سال، اولین کنسرت خود را در کشورش برگزار کرد. حضورش بر موسیقیاش سبقت گرفت. این کنسرت با مفاهیم وحدت و آشتیِ ملی در هم تنیده بود. او که از لحاظ راهبردی کنسرت خود را در بیروت، نقطهی تلاقی شرق و غرب و در میدان شهدای این شهر برگزار کرد، حسی از خوشبینی و امیدواری را در پیکر کشور لبنان دمید.
روشنفکر لبنانی، جبران خلیل جبران، درست میگفت که «آنانی که با جوهر مینویسند شبیه به آنهایی نیستند که با خون دل مینویسند.» و نویسندگان فمینیست عرب بهترین مصداق این گفتهاند.
دولت و کشور بیمار است، اقتصاد بیمار است، و بانکها کلاهشان پس معرکه است. بله نظام ممکن است فروبپاشد. من تمام مدت مضطرب و نگرانام. حالا مثل گذشته از بمباران نگران نیستم بلکه نگران آن چیزی هستم که پس از این آشوبها روی خواهد داد. این دفعه، نمیدانم آینده چه خواهد شد. هیچکس نمیداند. اما مطمئناً لبنانی که میشناسید دیگر وجود نخواهد داشت.
قتلهای ناموسی، اگرچه پرشمار است و هر سال صدها زن را به کام مرگ میفرستد، اما کمتر در رسانهها و افکار عمومی جامعه به آن پرداخته میشود. در ماههای اخیر، قتل رومینا، دخترک ۱۴ سالهای که به دست پدرش کشته شد، ناگهان توجه افکار عمومی، رسانهها و حتی مقامات مسئول را به قتلهای ناموسی جلب کرد و بهانهای شد برای شنیده شدن روایت زنهای دیگری که در نقاط مختلف ایران کشته شدهاند. هنوز اما هزاران قصه از زنانی که قربانی قتلهای ناموسی شدهاند یا خطر کشتهشدن به بهانهی ناموس و غیرت را بیخ گوششان حس کردهاند، ناشنیده مانده است. در این دفتر آسو از منظرهای مختلف به زنکشی به بهانهی ناموس و غیرت پرداختهایم، به این امید که نوشتن از خشونتها، راهی به سوی شکستن سکوت پیرامون آن باز کند.
یاداشتهایی از فرشته مولوی
آنچه در این پرونده میآید، یادداشتهای کوتاهیست، برگزیده از کتابی به نام «از کتابها و ترانهها» نوشتهی فرشته مولوی که قرار بود در ادامهی کتاب «از نوشتن» (تهران: آگاه، ۱۳۹۳) در ایران منتشر شود، اما نشد. هفت متن برگزیده، هر یک درنگی بر کتابیست، که نشان از رویکرد تجربهورزانهی نویسنده در پرداختن به موضوع و فرم نوشتاری دارد.
در این روزها و هفتهها که موج اعتراض به تبعیض نژادی، از آمریکا به بسیاری کشورهای جهان رسید، وبسایتهای سینمایی و غیرسینمایی فهرستی از فیلمهای دارای مضامین ضدنژادپرستانه ارائه دادند. منهای کاربرد این فهرستها به قصد شناخت بیشتر مردم از انواع تبعیضهای قومی و نژادی، نگارنده از پیگیری آنها بهرهی دیگری نیز برده است ...
بازرگانان هلندی نخستین کسانی بودند که برگ چای را در سال 1609 به اروپا وارد کردند اما در اواخر دههی نخستِ 1700 کمپانی انگلیسی هند شرقی، که دولت با دادن امتیاز انحصاری از آن حمایت میکرد، بر آنچه به «تجارت کانتون» معروف شد سلطه یافت. در عصر طلایی قرن هیجدهم، چای نماد پایگاه شاخص تمدن چینی در جهان بود.
پس از گزارشهای بالا از میزان مرگومیر، که تنها به استانبول مربوط میشد، حکومت به صورت پنهانی دلیل مرگ و سن افراد را از اطلاعات تمامی گزارشهای مرگومیر حذف کرد. پلیس از چند عضو انجمن پزشکی ترکیه، که نمایندهی ۸۰ درصد از پزشکان ترکیه است، بازجویی کرد و کسانی را که اطلاعاتی مغایر با آمار حکومتی منتشر کرده بودند، از گروه مقابله با کووید-۱۹ کنار گذاشت.
تاریخ کُردها پر از تجربههای تلخ مرگ دستهجمعی در جنگهاست، هم تجربهی زیستهی قتلعام و هم تجربهی سکوتی که قدرتهای حاکم بر آنها تحمیل کردهاند تا سرکوب آنها را دیگرگونه بازنمایی کنند. و از این رو گاه تجربهی دردناک کردها در سایهی سکوت هرگز از ورای مرزهای جغرافیای فاجعه دورتر نرفته است.
اخبار جعلی از تبلیغ کمپینهای سیاسی و ضربه به اعتبار افراد و نفرتپراکنی تا افزایش مخاطب، دنبالکننده و سود مالی، اهداف متفاوتی را دنبال میکنند. با افزایش ضریب نفوذ اینترنت و گسترش شبکههای اجتماعی، حالا دیگر پروپاگاندا و شایعهپراکنی در انحصار سیاستمداران، دولتها و رسانههای پرنفوذ نیست. اما راه مقابله با این شایعات و اخبار جعلی چیست؟
اولین بار نام صادق چوبک را کجا شنیدم؟ صادقانه بگویم، در کتاب «ادای دین به سهراب سپهری» نوشتهی جلال خسروشاهی بود که شرح حالی از چوبک خواندم. اینکه جدی بود و به معلم سختگیری میمانست. دوست داشت که سعدی بخواند. خانهاش در دروس بود، نزدیک خانهی فروغ، با گلهای سرخ زیبا و سگش آتما که سخت مراقب بود کسی به آنها نزدیک نشود. و در اتاق عکس بزرگ قاب کردهی صادق هدایت با کودکی که روزبه، پسر کوچک صادق چوبک بود.
استفاده از هنر خودنگاری برای اعتراض و نافرمانی از هنجارهای اجتماعی سابقهای طولانی دارد و امروز هم به وسیلهای برای اعتراض به تبعیضات نژادی در آمریکا تبدیل شده است.
در سال ۲۰۰۶، گروهی از پژوهشگران نروژی شروع به مطالعهی این موضوع کردند که چگونه رواندرمانانِ باتجربه به مردم کمک میکنند که خود را تغییر دهند. این گروه که میکائیل رونستاد، استاد روانشناسی بالینی در دانشگاه اسلو، آن را رهبری میکرد، پنجاه بیمار و درمانگرانشان را دنبال کردند و آنچه درمانگران را اثرگذار میکرد با دقتِ کامل به جزئیات، زیر نظر گرفتند.
فیلم «پسر- مادر»، اولین ساختهی بلند سینمایی مهناز محمدی، با استقبال خوب بسیاری از جشنوارههای خارجی و تماشاگران مواجه شد و توانست در جشنوارهی فیلم رم، برندهی ۲ جایزهی بهترین فیلم و بهترین کارگردانی شود. با مهناز محمدی گفتوگو کردم و از او دربارهی این فیلم و نگاهش به تبعیض و ستمهای درهمتنیده علیه زنان بیوه در ایران پرسیدم.
